Mọi điều về chứng quyền có đảm bảo

Share:

chung-quyen-co-dam-bao

Chứng quyền có bảo đảm là gì?

Chứng quyền có bảo đảm (Covered Warrant) là một loại chứng khoán có tài sản đảm bảo do công ty chứng khoán phát hành. Chứng quyền có bảo đảm cho phép người sở hữu có quyền nhưng không có nghĩa vụ mua hoặc bán chứng khoán cơ sở với tổ chức phát hành chứng quyền đó tại một thời điểm trong tương lai theo một mức giá cố định đã được xác định trước, hoặc nhận khoản tiền chênh lệch giữa giá thực hiện và giá chứng khoán cơ sở tại thời điểm thực hiện.


Hiểu về định nghĩa “có quyền nhưng không có nghĩa vụ”:
Ví dụ: Một thỏa thuận mua 1,000 cổ phiếu VNM với mức giá 160,000 đ/cp được thực hiện tại thời điểm 2 tháng tới được phát hành. 2 tháng sau khi sở hữu chứng quyền, người nắm giữ chứng quyền có quyền mua 1,000 cổ phiếu VNM với mức giá 160,000 đ/cp bất chấp giá cổ phiếu VNM giao dịch trên thị trường là bao nhiêu. Và ngược lại, người nắm giữ chứng quyền cũng có thể từ chối thực hiện mua cổ phiếu và chấp nhận mất khoản phí mua chứng quyền. Khi người mua thực hiện quyền thì bên bán chứng quyền có nghĩa vụ bắt buộc thực hiện thanh toán/chuyển giao tài sản cho bên nắm giữ chứng quyền. Do đó, tính chất “có quyền nhưng không có nghĩa vụ” là một đặc tính cực kỳ quan trọng giúp phân biệt chứng quyền (và quyền chọn) so với các sản phẩm phái sinh khác.
chung-quyen-co-dam-bao

Về cơ bản, có thể thấy Chứng quyền có bảo đảm có nhiều sự tương đồng về bản chất và cách vận hành giống như một sản phẩm phái sinh khác là quyền chọn. Một trong những điểm khác biệt đến từ tính chất “có tài sản đảm bảo” mà chứng quyền sở hữu. Nếu quyền chọn được Sở Giao dịch phát hành và giao dịch giữa các nhà đầu tư với nhau thì Chứng quyền có bảo đảm lại được các công ty chứng khoán có quyền hạn phát hành.
Khi thực hiện giao dịch chứng quyền, người mua chứng quyền ban đầu sẽ phải trả 1 khoản phí để mua chứng quyền. Khoản phí này còn được gọi là giá chứng quyền. Như vậy, khác với hợp đồng tương lai vốn chỉ cần ký quỹ để thực hiện giao dịch, người mua chứng quyền sẽ phải bỏ ra một khoản chi phí bằng tiền ban đầu để sở hữu chứng quyền. Vì vậy, khi tính toán lợi nhuận từ giao dịch một chứng quyền, giới đầu tư cũng phải tính đến giá chứng quyền trong vị thế lãi/lỗ của mình.
Hướng dẫn về chứng quyền có đảm bảo của Hose

Phân loại chứng quyền có bảo đảm

Cách thứ 1: Chứng quyền có bảo đảm sẽ được phân chia làm hai loại chứng quyền tương ứng với khả năng sinh lời mang lại. Cụ thể, Chứng quyền có bảo đảm sẽ gồm 2 loại là chứng quyền mua  chứng quyền bán.
Chứng quyền mua cho phép người sở hữu có quyền nhưng không có nghĩa vụ mua chứng khoán cơ sở từ tổ chức phát hành chứng quyền đó tại một thời điểm trong tương lai theo một mức giá cố định đã được xác định trước hoặc nhận khoản tiền chênh lệch giữa giá thực hiện và giá chứng khoán cơ sở tại thời điểm thực hiện. Chứng quyền mua sẽ mang lại thành quả cho người sở hữu chứng quyền nếu tài sản cơ sở đang hình thành xu hướng tăng giá.
Ngược lại, chứng quyền bán cho phép người sở hữu có quyền nhưng không có nghĩa vụ bán chứng khoán cơ sở cho tổ chức phát hành chứng quyền đó tại một thời điểm trong tương lai theo một mức giá cố định đã được xác định trước hoặc nhận khoản tiền chênh lệch giữa giá thực hiện và giá chứng khoán cơ sở tại thời điểm thực hiện. Đối lập với chứng quyền mua, chứng quyền bán sẽ mang lại thành quả cho người sở hữu khi tài sản cơ sở đang giao dịch trong thị trường giá xuống.
chung-quyen-co-dam-bao

Cách thứ 2 là: Phân chia theo phương thức thực hiện quyền. Theo cách phân loại này, ta sẽ có chứng quyền kiểu Âu và chứng quyền kiểu Mỹ. Trong đó, chứng quyền kiểu Âu chỉ cho phép người sở hữu chứng quyền được thực hiện quyền tại thời điểm đáo hạn. Chứng quyền kiểu Mỹ lại linh hoạt hơn khi cho phép người sở hữu có thể thực hiện quyền tại bất cứ thời điểm nào trong thời gian nắm giữ chứng quyền. Nhìn về tổng thể thì cách phân loại này đơn giản chỉ khác biệt về tính linh động trong thời điểm thực hiện quyền. Tuy nhiên, chính cách phân loại này lại là một trong những nền tảng quan trọng trong việc thiết lập các lý thuyết định giá cơ bản cũng như xây dựng các chiến lược giao dịch chứng quyền có bảo đảm.
Tại thị trường phái sinh Việt Nam, trong thời gian đầu dự kiến thị trường sẽ chỉ có sự góp mặt của chứng quyền mua với phương thức giao dịch ban đầu được lựa chọn là chứng quyền giao dịch theo kiểu Âu. Như vậy, trong thời điểm vận hành ban đầu thì giới đầu tư chỉ có thể thực hiện quyền tại thời điểm đáo hạn chứng quyền.

Lợi ích của chứng quyền có đảm bảo

Những đặc tính và cơ chế giao dịch linh hoạt đã giúp chứng quyền có bảo đảm (CW) mang lại nhiều lợi ích vượt trội: cố định khoản lỗ tối đa, tính đòn bẩy, vốn đầu tư thấp, không phải ký quỹ giao dịch, giao dịch và thanh toán dễ dàng là những lợi ích mà chứng quyền có bảo đảm mang lại cho giới đầu tư vào sản phẩm này
chung-quyen-co-dam-bao

Tính đòn bẩy: Tính đòn bẩy của chứng quyền có thể hiểu là khả năng gia tăng tỷ suất sinh lời cho giới đầu tư khi giao dịch một chứng quyền. Nhìn chung, tính đòn bẩy là lợi ích đặc trưng không chỉ có ở chứng quyền có bảo đảm mà còn xuất hiện ở một số sản phẩm tài chính khác như hợp đồng tương lai, quyền chọn…
Tuy vậy, cần lưu ý sự khác biệt trong tính đòn bẩy của chứng quyền, hợp đồng tương lai và cổ phiếu - forex. Đối với cổ phiếu - forex, tính đòn bẩy được thể hiện trong khả năng vay margin và gánh chịu lãi vay. Tính đòn bẩy trong hợp đồng tương lai xuất phát từ đặc tính ký quỹ đảm bảo thanh toán. Trong khi đó, tính đòn bẩy của CW lại đến từ hai yếu tố đó là giá chứng quyền và tỷ lệ chuyển đổi chứng quyền – cổ phiếu.
Ví dụ: nếu nhà đầu tư mua giao ngay cổ phiếu ABC trên sàn chứng khoán thì mức sinh lời đạt được là +40%. Trong khi đó, nếu nhà đầu tư chọn lựa phương thức đầu tư thông qua thị trường phái sinh bằng cách nắm giữ tương đương 5,000 CW mua thì mức sinh lời mang lại có thể lên đến +100%.
Cố định khoản lỗ tối đa: Như trong ví dụ ở trên, nếu giá cổ phiếu ABC giảm xuống còn 6,000 đ/cp, nhà đầu tư đơn giản chỉ cần từ chối thực hiện quyền và mất khoản phí mua quyền chọn là 2,000 đ/CW. Nhà đầu tư sẽ chịu lỗ 10 triệu VND (-100%) trên vốn đầu tư của mình. Nếu lựa chọn thực hiện quyền thì nhà đầu tư sẽ ghi nhận mức lỗ lên đến -20 triệu VND (tương ứng lỗ -200%). Như vậy, điều khoản cho phép từ chối không thực hiện quyền đã giúp nhà đầu tư chỉ gánh lỗ tối đa là -100% bất chấp giá cổ phiếu ABC có thể sụt giảm sâu hơn nữa. Trong khi đó, nếu giá cổ phiếu ABC tăng càng mạnh thì mức sinh lời trên chứng quyền sẽ càng cao.
Vốn đầu tư thấp: Có thể hiểu chứng quyền có bảo đảm như một phương thức khác để mua cổ phiếu cho giới đầu tư. Do đó, trong phần lớn trường hợp thì giá giao dịch chứng quyền sẽ thấp hơn giá giao ngay cổ phiếu. Vì vậy, nhà đầu tư chỉ cần bỏ ra một số tiền khá nhỏ khi giao dịch chứng quyền.
Không phải ký quỹ giao dịch: Khác với hợp đồng tương lai và quyền chọn trong chứng khoán phái sinh, khi tham gia giao dịch chứng quyền có bảo đảm ở Việt Nam, nhà đầu tư không phải ký quỹ giao dịch dù là chứng quyền mua hay bán.
Giao dịch và thanh toán dễ dàng: Chứng quyền có bảo đảm được giao dịch và thanh toán trên thị trường giao ngay (cash market) cùng với cổ phiếu, ETF với phương thức giao dịch tương tự như cổ phiếu. Vì vậy, nhà đầu tư không cần mất nhiều thời gian để làm quen với phương thức giao dịch chứng quyền có bảo đảm.

Rủi ro của chứng quyền có bảo đảm

Tính đòn bẩy: Đặc tính đòn bẩy cũng mang lại rủi ro không nhỏ trong trường hợp diễn biến giao dịch đi sai kỳ vọng của nhà đầu tư. 
Quay lại câu chuyện về ACB, có thể thấy nếu giá cổ phiếu ABC giảm xuống mức 6,000 đ/cp, nhà đầu tư chứng quyền sẽ gánh chịu tỷ lệ lỗ đến 100% so với mức lỗ 40% của quyết định đầu tư giao ngay cổ phiếu. Tuy vậy, điểm tích cực là nếu giá cổ phiếu giảm sâu hơn nữa thì nhà đầu tư sẽ cố định được mức lỗ tối đa của mình khi nắm giữ chứng quyền mua so với nắm giữ cổ phiếu.
Vòng đời giới hạn: Khác với cổ phiếu, thời gian tồn tại của chứng quyền là có hạn tương ứng với thời gian đáo hạn của chứng quyền. Vòng đời giới hạn có thể giúp nhà đầu tư linh hoạt hơn trong việc sử dụng chứng quyền cho các mục đích đầu cơ hoặc quản trị rủi ro đầu tư. Tuy nhiên, đối với các nhà đầu tư ưa thích nắm giữ trung và dài hạn thì việc đầu tư vào chứng quyền sẽ khá bất tiện khi vòng đời vị thế chứng quyền ngắn hơn nhiều so với vòng đời vị thế cổ phiếu.
Độ trễ trong việc phản ánh biến động của tài sản cơ sở: Khi giá cổ phiếu trên thị trường cơ sở biến động mạnh, giá chứng quyền sẽ có xu hướng biến động tương ứng. Thời gian đáo hạn càng ngắn, độ trễ thời gian trong phản ánh biến động của chứng khoán cơ sở vào giá giao dịch quyền chọn sẽ càng nhỏ.
Sự biến động của giá trị thời gian: Một yếu tố cấu thành nên giá trị chứng quyền đó là giá trị thời gian, thời gian càng dài thì giá trị thời gian càng cao. Do đó, khi chứng quyền càng tiến về ngày đáo hạn thì giá trị của chứng quyền sẽ càng chịu nhiều rủi ro giảm giá. Những thảo luận liên quan đến giá trị thời gian sẽ được đề cập đến trong các bài viết kỳ sau.
Sức khỏe tài chính của tổ chức phát hành: Trong suốt thời gian lưu hành của chứng quyền, nếu tổ chức phát hành chứng quyền gặp khó khăn về tài chính hoặc phá sản thì có thể dẫn đến rủi ro không thể thực hiện nghĩa vụ thanh toán cho nhà đầu tư khi chứng quyền đến hạn. Do đó, việc đánh giá sức khỏe tài chính, tình hình hoạt động của tổ chức phát hành chứng quyền cũng là một yếu tố quan trọng mà nhà đầu tư cần lưu ý. 

Cách thức giao dịch chứng quyền có đảm bảo

chung-quyen-co-dam-bao

Đặc tính của chứng quyền có đảm bảo


FaQ: Những câu hỏi thường gặp về chứng quyền có đảm bảo
1/ Chứng quyền là gì ? 
Đáp : Chứng quyền là một loại chứng khoán do công ty chứng khoán phát hành, cho phép nhà đầu tư có quyền mua cổ phần của công ty nào đó với một mức giá nào đó trong 1 khoảng thời gian nào đó.
Ví dụ : Công ty chứng khoán VCSC phát hành quyền mua cổ phiểu HPG giá 3.000 đồng trong khoảng thời gian 3 tháng với giá cam kết 35.000đ / CP được hiểu là : nhà đầu tư bỏ ra 3000 đồng “đặt chỗ” để được mua 1 cổ phiếu HPG với giá 35.000 đồng vào 3 tháng sau đó.
2/ Nhà đầu tư được thanh toán như thế nào trong các trường hợp HPG giao dịch tại (a) 30.000 hoặc (b) 40.000 vào thời điểm đáo hạn ? 
Đáp : a/ Nếu bình quân giá 5 phiên gần nhất là 30.000 thì nhà đầu tư sẽ thua lỗ số tiền 3.000 đồng ban đầu. b/ Nếu bình quân giá 5 phiên gần nhất là 40.000 thì công ty chứng khoán sẽ thanh toán cho nhà đầu tư số tiền chênh lệch là 40.000 (giá bình quân) -35.000 (giá cam kết) = 5.000 đồng, như vậy nhà đầu tư sẽ được hưởng lợi : 5.000 ( tiền chênh lệch ) – 3.000 ( tiền mua quyền ban đầu ) = 2.000 đồng Ghi chú : vào ngày đáo hạn, mức giá HPG thanh toán sẽ = bình quân giá của 5 phiên gần nhất.
3/ Nhà đầu tư có thể yêu cầu công ty bán cổ phiếu HPG cho mình không ? 
Đáp : Không. Công ty chứng khoán chỉ thanh toán bằng tiền.
4/ Nhà đầu tư có chịu lãi vay nào sau khi đã trả 3000 đồng mua chứng quyền HPG không ? 
Đáp : Không, bạn đã trả đứt giá 3000, bạn không vay gì cả.
5/ Nếu giá HPG niêm yết xuống quá thấp thì nhà đầu tư có phải bỏ thêm tiền trả cho công ty chứng khoán vào ngày đáo hạn không ? 
Đáp : Không, bạn mua quyền chứ không phải là nghĩa vụ.
6/ Vào ngày đáo hạn, nếu có lời, nhà đầu tư phải làm gì để nhận tiền chênh lệnh ? 
Đáp : Công ty chứng khoán tự động tính và chuyển tiền vào tài khoản của bạn.
7/ Thay vì mua chứng quyền nhà đầu tư có thể bán chứng quyền được không ? 
Đáp : Bạn chỉ bán được chứng quyền khi đã sở hữu trước đó qua hình thức mua. Bạn không thể phát hành chứng quyền bán cho công ty chứng khoán.
8/ Nhà đầu tư vừa mua chứng quyền HPG giá 3000, họ có thể cắt lỗ để thu về một phần tiền được không ? 
Đáp : Được, bạn bán được khi chứng quyền về tài khoản, như một loại chứng khoán, sau T+2.
9/ Nhà đầu tư mua chứng quyền khi nào ?
Đáp : khi bạn nhận định trong một khoảng thời gian nào đó, giá một cổ phiếu nào đó sẽ có mức tăng giá tốt.
10/ Giá chứng quyền HPG như trên thường phụ thuộc vào những yếu tố nào ? 
Đáp : Thông thường giá chứng quyền HPG 90% phụ thuộc vào giá HPG đang niêm yết trên sàn, 10% phụ thuộc vào thời gian tới ngày đáo hạn, thời gian càng ngắn thì giá càng giảm.
11/ Lợi ích của việc mua chứng quyền HPG là gì ?
Đáp : Theo lý thuyết, bạn chấp nhận rủi ro hữu hạn 3000 đồng quyền mua, và được hưởng lợi nhuận vô hạn khi giá HPG tăng. Khi chưa tới ngày đáo hạn, giả sử giá HPG niêm yết ( giá trị hàng hóa cơ sở ) xuống rất thấp, bạn cũng không phải bù tiền, không phải cutloss, bạn tiếp tục chờ đến khi giá HPG phụ hồi trở lại.
12/ Khi dự đoán giá cổ phiếu cơ sở giảm, nhà đầu tư có thể mua chứng quyền bán được không ? 
Đáp : Trước mắt khi triển khai vào tháng 11/2017, nhà đầu tư chưa thể mua chứng quyền bán.
13/ Các công ty chứng khoán khác nhau có thể cùng phát hành chứng quyền của một cổ phiếu được không? 
Đáp : Được. Ngoài ra, nhà đầu tư mở tài khoản tại MBS cũng có thể mua quyền mua do các công ty chứng khoán khác phát hành.
14/ Khi cổ phiếu được chia cổ tức bằng tiền mặt, nhà đầu tư sở hữu chứng quyền mua có được hưởng cổ tức không ? 
Đáp : Không. Vì nhà đầu tư sở hữu chứng quyền mua không phải là cổ đông của công ty.
15/ Khi cổ phiếu được chia cổ tức bằng cổ phiếu, giá chứng quyền sẽ thay đổi như thế nào ? 
Đáp : Giá chứng quyền sẽ thay đổi theo công thức tương tự như giá cổ phiếu.
16/ Khi giá chứng khoán cơ sở lên, nhà đầu tư có lãi, vậy công ty chứng khoán là bên thua lỗ ? Không. Vì các công ty chứng khoán phải phòng ngừa rủi ro cho mình bằng cách mua chứng khoán cơ sở.